Przepisanie majątku za życia to najczęstszy sposób, w jaki spadkodawcy próbują „ominąć” zachowek. Zwykle wygląda to tak: mieszkanie trafia do jednego dziecka jako darowizna, a po śmierci rodzica reszta rodziny słyszy, że nie ma już czego dzielić. Prawo to jednak przewidziało. Wyjaśniamyjak rozdzielić zachowek od darowizny, a także które darowizny wracają do rachunku, jak działa słynna zasada 10 lat i kiedy o zachowek można pozwać samego obdarowanego.
Spis treści
To rozwinięcie przewodnika Zachowek – komu się należy i ile wynosi.
Czy darowizna wlicza się do zachowku?
Tak. Zachowek liczy się od substratu, czyli od czystej wartości spadku powiększonej o darowizny, które trzeba doliczyć. Dzięki temu nie da się pozbawić bliskich zachowku przez rozdanie majątku jeszcze za życia. Zasady doliczania określają art. 993–995 Kodeksu cywilnego.
Których darowizn nie dolicza się?
Od reguły są dwa wyjątki. Do spadku nie wraca:
- drobna darowizna, zwyczajowo przyjęta w danych stosunkach,
- darowizna starsza niż 10 lat, ale tylko wtedy, gdy trafiła do osoby spoza kręgu spadkobierców i uprawnionych do zachowku.
Zasada 10 lat – tu najłatwiej o pomyłkę
Termin 10 lat działa wyłącznie wobec osób trzecich. Jeśli darowizna trafiła do spadkobiercy albo osoby uprawnionej do zachowku, na przykład do dziecka spadkodawcy, doliczasz ją niezależnie od tego, ile lat minęło. Nawet dwadzieścia.
To ma znaczenie w najczęstszym scenariuszu. Rodzic dawno temu przepisał mieszkanie jednemu dziecku, więc taka darowizna zwykle wchodzi do wyliczeń zachowku dla pozostałych.
Jak wycenia się darowaną rzecz?
Według stanu z chwili darowizny, ale według cen z chwili ustalania zachowku. Bierzesz więc rzecz w takim stanie, w jakim została darowana, i wyceniasz ją dzisiejszymi cenami.
Kiedy o zachowek można pozwać obdarowanego?
Zasadniczo zachowek płaci spadkobierca. Gdy jednak spadek został wyczerpany darowiznami i spadkobierca nie ma z czego zapłacić, o uzupełnienie zachowku możesz zwrócić się do obdarowanego. Odpowiada on tylko w granicach wzbogacenia i może zwolnić się z obowiązku, wydając przedmiot darowizny.
Przykład
Ojciec 8 lat przed śmiercią darował córce mieszkanie warte dziś 500 000 zł, a poza tym nie zostawił majątku. Syn został pominięty. Darowizna na rzecz córki, jako uprawnionej do zachowku, wchodzi do rachunku, więc substrat to 500 000 zł. Zachowek syna, połowa z połowy, wynosi 125 000 zł. Wobec braku innego majątku może ich dochodzić od siostry jako obdarowanej.
Masz w sprawie darowiznę? Sprawdźmy ją razem
Sprawy „zachowku od darowizny” należą do najbardziej spornych. Wszystko rozstrzyga się na datach, statusie obdarowanego i wycenie, a każdy z tych elementów potrafi przesunąć kwotę o dziesiątki tysięcy. Czy konkretna darowizna wejdzie do Twojego rachunku, ocenimy podczas konsultacji. Prowadzimy sprawy spadkowe dla Klientów z Gliwic, Katowic i całego Górnego Śląska. Umów spotkanie. Zobacz też: sprawy spadkowe.
FAQ
Czy darowizna wlicza się do zachowku? Co do zasady tak. Do wartości spadku dolicza się darowizny spadkodawcy, z wyjątkami: darowizny drobne, zwyczajowe, oraz starsze niż 10 lat na rzecz osób spoza kręgu spadkobierców i uprawnionych.
Czy darowizna sprzed 15 lat dla dziecka liczy się do zachowku? Tak. Limit 10 lat nie dotyczy darowizn na rzecz spadkobierców i uprawnionych, więc taką darowiznę dolicza się niezależnie od czasu.
Czy o zachowek można pozwać obdarowanego? Tak, jeśli spadek nie wystarcza na pokrycie zachowku. Obdarowany odpowiada w granicach wzbogacenia.
Jak wycenia się darowane mieszkanie? Według stanu z chwili darowizny, ale według cen z chwili ustalania zachowku.
