Prawo do zachowku nie trwa wiecznie. Jeśli zwlekasz za długo, spadkobierca albo obdarowany podniesie zarzut przedawnienia, a sąd oddali powództwo, choćby roszczenie było w pełni zasadne. Przy zachowku czas jest więc jednym z najważniejszych czynników. Wyjaśniamy, ile masz go dokładnie, od kiedy biegnie przedawnienie zachowku i jak w porę go przerwać.
Spis treści
To rozwinięcie przewodnika Zachowek – komu się należy i ile wynosi.
Ile wynosi przedawnienie zachowku?
Roszczenie o zachowek przedawnia się po 5 latach; termin określa art. 1007 Kodeksu cywilnego. Termin jest ten sam, ale moment, od którego biegnie, zależy od tego, przeciwko komu kierujesz swoje roszczenie.
Od kiedy biegnie termin?
Jeżeli roszczenie o zapłatę zachowku kierujesz przeciwko spadkobiercy – gdy był testament, wówczas 5 lat liczysz od chwili ogłoszenia testamentu. Natomiast jeżeli przeciwko obdarowanemu – o uzupełnienie zachowku z darowizny, termin 5 lat liczysz od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy.
A jeśli nie było testamentu?
Gdy dziedziczenie następuje z ustawy, a zachowek wynika na przykład z darowizn, bieg terminu liczy się zwykle od otwarcia spadku. Ta sytuacja bywa jednak niuansowa i rozstrzyga się w oparciu o orzecznictwo, więc warto ją sprawdzić indywidualnie.
3 czy 5 lat? Uwaga na starsze sprawy
Termin przedawnienia zachowku był w przeszłości krótszy, wynosił 3 lata, i został wydłużony do 5 lat. W bardzo starych stanach faktycznych może to mieć znaczenie, dlatego przy sprawach sprzed lat trzeba ustalić, który termin ma zastosowanie. Wtedy najlepiej skonsultować się z radcą prawnym, by zyskać pewność codo terminu przedawnienia.
Jak przerwać bieg przedawnienia?
Bieg przedawnienia można przerwać, a po przerwaniu biegnie on od nowa. Najczęściej robi się to przez wniesienie pozwu o zapłatę zachowku, zawezwanie do próby ugodowej przed sądem albo uznanie roszczenia przez zobowiązanego, na przykład częściową zapłatę lub pisemne przyznanie.
Jeśli termin dobiega końca, a nie masz jeszcze kompletu dokumentów do pozwu, sama czynność przerywająca bieg potrafi uratować roszczenie. To decyzja, którą lepiej podjąć z prawnikiem.
Co, jeśli zachowek się przedawnił?
Po terminie, gdy nastąpiło przedawnienie zachowku, zobowiązany może uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia. W wyjątkowych sytuacjach sąd może go nie uwzględnić, gdy jego podniesienie byłoby nadużyciem prawa, ale to wyjątek, a nie reguła, i nie należy na niego liczyć.
Uwaga na pułapkę negocjacji pozasądowych
Wiele osób popełnia błąd, wierząc, że same rozmowy z rodziną lub wymiana maili wstrzymują upływ czasu. Niestety, zwykłe negocjacje, wymiana korespondencji czy ustne obietnice zapłaty ze strony krewnych nie przerywają biegu przedawnienia zachowku. Wyjątkiem jest sytuacja, w której dojdzie do formalnego, wyraźnego uznania roszczenia przez dłużnika, co w praktyce bywa trudne do udowodnienia. Jeśli prowadzisz rozmowy ugodowe, ale termin nieubłaganie ucieka, musisz zabezpieczyć swoje interesy w sposób sformalizowany – na przykład wnosząc sprawę do sądu, zanim upłyną ustawowe lata do upływu terminu przedawnienia zachowku.
Wydziedziczenie a przedawnienie zachowku
Czas nagli również wtedy, gdy spadkodawca formalnie pozbawił Cię prawa do pieniędzy, ale masz twarde dowody na to, by ten zapis podważyć. Jeśli chcesz udowodnić, że przyczyny podane w testamencie są nieprawdziwe lub krzywdzące, nadal obowiązuje Cię ten sam 5-letni termin, liczony od momentu ogłoszenia testamentu. Zrozumienie relacji wydziedziczenie a zachowek jest w tym kontekście kluczowe – samo kwestionowanie zasadności wydziedziczenia nie daje Ci w prezencie dodatkowego czasu na dochodzenie roszczeń finansowych. Wszystkie kroki prawne muszą zostać podjęte w ustawowych widełkach czasowych.
Kończy Ci się termin? Nie zwlekaj
Przy zachowku każdy miesiąc ma znaczenie. Jeśli zbliża się piąty rok, a sprawa nie jest jeszcze w sądzie, sprawdzimy Twój termin i, jeśli trzeba, przerwiemy jego bieg. Prowadzimy sprawy spadkowe dla Klientów z Gliwic, Katowic i całego Górnego Śląska. Umów spotkanie. Zobacz też: sprawy spadkowe.
FAQ
Po ilu latach przedawnia się zachowek? Zasadniczo przedawnienie zachowku następuje po 5 latach, od ogłoszenia testamentu wobec spadkobierców albo od otwarcia spadku wobec obdarowanych.
Od kiedy liczy się przedawnienie zachowku? Wobec spadkobiercy od ogłoszenia testamentu, wobec obdarowanego od śmierci spadkodawcy.
Co zrobić by przerwać przedawnienie zachowku? Tak, między innymi przez pozew, zawezwanie do próby ugodowej lub uznanie roszczenia. Po przerwaniu termin biegnie od nowa.
Czy da się dochodzić zachowku po przedawnieniu? Zasadniczo nie, bo zobowiązany może podnieść zarzut przedawnienia. Tylko wyjątkowo sąd pomija go jako nadużycie prawa.
