Wydziedziczenie a zachowek – kiedy jest skuteczne i jak je podważyć?

Zwykłe pominięcie bliskiego w testamencie nie wystarczy, aby ten stracił prawo do żądania zapłaty. Jeśli chodzi o relację wydziedziczenie a zachowek, to tylko to pierwsze pozwala całkowicie pozbawić kogoś należnych mu pieniędzy. Prawo stawia tu jednak bardzo rygorystyczne warunki, przez co procedura ta często okazuje się nieskuteczna, a „wydziedziczony” i tak dostaje swoje. Wyjaśniamy, kiedy takie rozwiązanie działa bez zarzutu, a kiedy można je skutecznie podważyć.

To rozwinięcie przewodnika Zachowek – komu się należy i ile wynosi.

Wydziedziczenie a zwykłe pominięcie – to nie to samo

Pominięcie w testamencie oznacza, że nie dostajesz nic z majątku, ale wciąż zachowujesz prawo do zachowku więc możesz żądać zapłaty. Wydziedziczenie idzie dalej: spadkodawca celowo pozbawia Cię zachowku. Jeśli robi to skutecznie, zachowek nie przysługuje. O wydziedziczeniu mówimy więc dopiero wtedy, gdy spadkodawca wprost pozbawił kogoś zachowku i wskazał powód.

Kiedy wydziedziczenie jest dopuszczalne?

Spadkodawca może wydziedziczyć zstępnego, małżonka albo rodzica tylko z jednej z przyczyn wskazanych w art. 1008 Kodeksu cywilnego, gdy uprawniony:

• uporczywie postępuje wbrew woli spadkodawcy, w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
• dopuścił się wobec spadkodawcy lub jego bliskich umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,
• uporczywie nie dopełnia obowiązków rodzinnych wobec spadkodawcy.

Zwykły konflikt rodzinny, brak kontaktu czy różnica zdań to za mało. Przyczyna musi być poważna i uporczywa.

Przyczyna musi wynikać z treści testamentu

Na tym najczęściej „wykłada się” wydziedziczenie. Powód musi wynikać wprost z testamentu. Jeśli spadkodawca napisał tylko „wydziedziczam syna”, nie podając za co, dlaczego, albo podał powód, który się nie potwierdza, wydziedziczenie jest nieskuteczne, a uprawniony może dochodzić zachowku. Dlatego wydziedziczenie a zachowek to relacja nieoczywista.

Przebaczenie znosi wydziedziczenie

Spadkodawca nie może wydziedziczyć kogoś, komu przebaczył. Jeśli więc po konflikcie doszło do pojednania, wcześniejsze wydziedziczenie może nie wywołać skutku.

Dzieci wydziedziczonego zachowują prawo do zachowku

Wydziedziczenie działa wyłącznie osobiście. Zstępni wydziedziczonego, na przykład wnuki spadkodawcy, są uprawnieni do zachowku, nawet jeśli wydziedziczony rodzic dożył otwarcia spadku. Osoba wydziedziczona jest traktowana jakoby nie dożyła otwarcia spadku. Zatem pozbawienie prawa do zachowku jednej osoby, nie odbiera go więc jej dzieciom.

Jak podważyć wydziedziczenie?

W praktyce podważa się je, wykazując, że w testamencie nie wskazano przyczyny albo wskazano ją zbyt ogólnie, że podany powód nie odpowiada prawdzie lub nie mieści się w katalogu ustawowym, albo że doszło do przebaczenia. Liczy się tu strategia i dowody, dlatego takie sprawy warto prowadzić z prawnikiem.

Wydziedziczono Cię albo chcesz wydziedziczyć skutecznie?

Obie sytuacje wymagają precyzji. Źle sformułowane wydziedziczenie jest bezskuteczne, a bezpodstawnie wydziedziczony może odzyskać zachowek. Czy w Twojej sprawie wydziedziczenie się obroni, ocenimy podczas konsultacji. Prowadzimy sprawy spadkowe dla Klientów z Gliwic, Katowic i całego Górnego Śląska. Umów spotkanie. Zobacz też: sprawy spadkowe.

FAQ

Czy wydziedziczenie pozbawia zachowku? Tak, ale tylko jeśli jest skuteczne: dokonane w testamencie, z jednej z ustawowych przyczyn, która wynika z jego treści.

Czy sam brak kontaktu wystarczy do wydziedziczenia? Zwykle nie. Przyczyna musi być poważna i uporczywa, na przykład uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych, a nie zwykły konflikt.

Czy dzieci osoby wydziedziczonej dostaną zachowek? Tak. Zstępni wydziedziczonego są uprawnieni do zachowku mimo wydziedziczenia ich rodzica.

Czy można podważyć wydziedziczenie? Tak, między innymi gdy nie wskazano przyczyny, przyczyna jest nieprawdziwa albo doszło do przebaczenia.