Od momentu, gdy zaczął obowiązywać nowy sposób naliczania stażu pracy, minęło już ponad pół roku. Nowelizacja Kodeksu pracy, oparta na ustawie z dnia 26 września 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1423), weszła w życie 1 stycznia 2026 r., a od maja 2026 r. do tego rewolucyjnego systemu dołączył również sektor prywatny. Staż pracy a nagroda jubileuszowa – to zagadnienie wzbudza wiele niejasności i kontrowersji. Niedawno, Sąd Rejonowy w Łomży, jako pierwszy wydał wyrok na kanwie znowelizowanych przepisów. Sprawdźcie co się zmieniło i jaki kierunek interpretacyjny przyjął sąd.
Zmiany w Kodeksie Pracy
Zgodnie z nowo dodanym przepisem art. 302¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.), dalej, jako: „KP” , do okresu zatrudnienia dolicza się dziś m.in. lata przepracowane na umowach zlecenia, umowach agencyjnych czy w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej.
Zagadnienie to przybliżaliśmy we wcześniejszym naszym artykule: Nowy sposób naliczania stażu pracy. Zmiany w Kodeksie pracy, w którym omawialiśmy podstawowe założenia reformy.
Dziś, gdy regulacje te funkcjonują w praktyce, do sądów pracy trafiają pierwsze spory dotyczące konkretnych roszczeń finansowych, a to jest dodatków stażowych, odpraw czy nagród jubileuszowych.
Dlaczego zmieniono przepisy?
Aby w pełni zrozumieć zasady, na jakich funkcjonuje nowy sposób naliczania stażu pracy, należy cofnąć się do przyczyn uchwalenia nowelizacji. W rządowym uzasadnieniu projektu ustawy wprost wskazano, że dotychczasowy system ustalania stażu pracy oparty głównie na zatrudnieniu pracowniczym był dyskryminującą barierą na rynku pracy.
Prawodawca zwrócił uwagę na nierówność. Dotychczas do ogólnego stażu doliczano np. służbę wojskową czy pracę w gospodarstwie rolnym, całkowicie pomijając osoby samozatrudnione lub pracujące na zleceniach. Jak czytamy w uzasadnieniu:
„Okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, jak również wykonywania zlecenia (…) nie są wliczane do okresu zatrudnienia w rozumieniu powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy. W efekcie utrudnia to dostęp do niektórych uprawnień pracowniczych oraz stanowisk (…). Sytuacja ta jest niekorzystna dla pracowników (…). Projekt ustawy tym samym zlikwiduje w dużej mierze nierówności w traktowaniu pracowników ze względu na rodzaj wcześniej podejmowanej przez nich aktywności zawodowej.”
Ustawodawca uznał ekwiwalentność doświadczenia zawodowego – wiedza i kompetencje zdobyte podczas prowadzenia własnej działalności gospodarczej czy na zleceniach mają z punktu widzenia rynku pracy taką samą wartość jak praca na etacie.
Co dokładnie doliczamy do okresu zatrudnienia? (Art. 302¹ KP)
Katalog okresów wliczanych od 2026 roku do stażu pracy obejmuje m.in.:
- działalność gospodarczą (§ 1): okresy prowadzenia JDG, wolnych zawodów, twórczości, a także bycia wspólnikiem spółek osobowych lub jednoosobowych spółek z o.o. (warunek: opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne)
- umowy cywilnoprawne (§ 2): okresy wykonywania umów zlecenia, świadczenia usług i umów agencyjnych, o ile podlegały one ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym
- okresy bezskładkowe (§ 3 i § 4): np. praca studentów do 26. roku życia czy korzystanie z „Ulgi na start”
- opiekę nad dzieckiem przez przedsiębiorcę (§ 5): zawieszenie działalności w celu opieki nad dzieckiem – zrównane z pracowniczym urlopem wychowawczym.
Co istotne dla relacji pracodawca–pracownik, art. 302¹ § 8 KP stanowi, że jeżeli dana aktywność (np. kontrakt B2B) była świadczona na rzecz obecnego pracodawcy, okres ten powiększa również staż zakładowy. Przekłada się to bezpośrednio na dłuższe okresy wypowiedzenia oraz wyższe odprawy przy rozwiązaniu umowy.
Staż pracy a nagroda jubileuszowa
Gdy nowy sposób naliczania stażu pracy wszedł w życie, w działach kadr pojawił się istotny spór interpretacyjny. Staż pracy a nagroda jubileuszowa. Jak traktować pracownika, który po doliczeniu historycznych zleceń lub JDG przekracza próg stażowy (np. 35 lat), ale czysto matematyczny moment tego osiągnięcia wypadał w latach poprzednich (np. w 2023 r.)?
Przed taką sprawą stanął Sąd Rejonowy w Łomży. Pracownica samorządowa przedstawiła zaświadczenie z ZUS potwierdzające dodatkowe 21 lat, 2 miesiące i 3 dni pracy na zleceniach i działalności. Jej łączny staż wyliczony na dzień 1 stycznia 2026 r. wyniósł 37 lat, 1 miesiąc i 28 dni. Wystąpiła więc o nagrodę jubileuszową za 35 lat pracy w kwocie 13 920 zł.
Pracodawca wyliczył matematycznie, że próg 35 lat przypadałby chronologicznie na dzień 4 listopada 2023 r. i odmówił wypłaty świadczenia. Pozwany stanął na stanowisku, że skoro w 2023 r. przepisy art. 302¹ KP nie obowiązywały, a ustawa nie działa wstecz, to prawo do nagrody nie powstało ani wtedy, ani po 1 stycznia 2026 r. W ocenie pracodawcy wyższy staż pracy a nagroda jubileuszowa wykluczały się z uwagi na zakaz retroaktywności.
Wyrok Sądu Rejonowego w Łomży z dnia 8 maja 2026 r.
Sąd Rejonowy w Łomży wyrokiem z dnia 8 maja 2026 r., w postępowaniu o sygn. IV P 31/26, w całości uwzględnił powództwo, zasądzając kwotę 13 920 zł z odsetkami. W uzasadnieniu Sąd sformułował następujące wnioski:
- rozróżnienie retroakcji od retrospektywności
Sąd przypomniał, że prawo podmiotowe nie może powstać przed wejściem w życie normy prawnej, która je kreuje. Sąd wskazał w uzasadnieniu:
„Nie sposób zaakceptować konstrukcji prawnej, zgodnie z którą pracownik miałby »nabyć« uprawnienie wynikające z przepisu, który w dacie rzekomego powstania prawa jeszcze nie istniał.”
W dacie 4 listopada 2023 r. norma prawna pozwalająca na doliczenie umów zlecenia nie istniała. Powódka nie mogła więc w tamtym czasie nabyć prawa do nagrody. Jej roszczenie o nagrodę jubileuszową zaktualizowało się z dniem 1 stycznia 2026 r. – w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej. Przepisy pozwalają cofnąć się w historię i
doliczyć dawne okresy (retrospektywność), ale samo prawo powstaje z chwilą wejścia w życie normy.
- wykładnia celowościowa i zakaz działania na niekorzyść
Sąd odrzucił interpretację pracodawcy, wykazując jej sprzeczność z zasadą racjonalnego ustawodawcy. Gdyby odmówić prawa do nagrody pracownikom, u których próg minął „obliczeniowo” przed 2026 rokiem, doszłoby do absurdalnej sytuacji: pracownik z krótszym stażem otrzymałby pieniądze, a pracownik z dłuższym stażem zostałby ich pozbawiony. Przepisy mające polepszyć sytuację prawną pracowników nie mogą stanowić mechanizmu wyłączającego ich uprawnienia.
Procedura i weryfikacja w ZUS: Jakie dokumenty są wymagane?
Zgodnie z przepisami nowelizacji, przeliczenie stażu nie następuje automatycznie. Na pracowniku spoczywa ciężar przedłożenia odpowiednich dokumentów. Są to:
- dla przedsiębiorców (JDG): wymagane jest zaświadczenie z ZUS o opłaceniu składek (art. 302¹ § 11 KP). W przypadku zaległości składkowych dany okres nie zostanie wliczony
- dla zleceniobiorców: wymagane jest zaświadczenie z ZUS o podleganiu ubezpieczeniom (art. 302¹ § 12 KP). Zaliczenie następuje na podstawie składek należnych. Zleceniobiorca jest chroniony, nawet jeśli były zleceniodawca nie odprowadził fizycznie składek do ZUS, staż zostanie zaliczony
- dla korzystających z Ulgi na start: zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu (art. 302¹ § 13 KP).
Wnioski o zaświadczenia składa się drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ZUS PUE/eZUS.
Zgodnie z art. 4 ustawy nowelizującej, pracownicy zatrudnieni w dniu wejścia w życie przepisów mają 24 miesiące na dostarczenie pracodawcy zaświadczeń z ZUS. Termin ten upływa z końcem 2027 roku. Po jego bezpowrotnym upływie doliczenie dawnych okresów u obecnego pracodawcy nie będzie możliwe.
Podsumowanie
Orzeczenie Sądu Rejonowego w Łomży (sygn. IV P 31/26) oraz uzasadnienie nowelizacji ustawy pokazują jak w praktyce należy rozumieć relację staż pracy a nagroda jubileuszowa:
- dla pracowników: pracownik, który po przeliczeniu stażu osiągnął próg uprawniający do nagrody jeszcze przed 1 stycznia 2026 r., ma pełne prawo żądać wypłaty świadczenia od dnia wejścia w życie nowych przepisów
- dla pracodawców: pracodawca nie może traktować wyliczeń historycznych jako podstawy do odmowy wypłaty pieniędzy. Terminowa realizacja uprawnień pozwala uniknąć sporów sądowych i narastających odsetek.
Przeważnie staż pracy a nagroda jubileuszowa pozostają ze sobą ściśle powiązane, ponieważ to właśnie łączny okres zatrudnienia decyduje o nabyciu prawa do kolejnej nagrody. Dlatego w Twoim interesie jest przypilnowanie tematu.
Masz wątpliwości, jak w Twoim przypadku kształtuje się przeliczenie lat pracy oraz relacja staż pracy a nagroda jubileuszowa? Zapraszamy do kontaktu z radcami prawnymi Kancelarii DLB Legal.
