Ustalanie wysokości alimentów na dziecko
Co do zasady rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka. Wyjątkiem jest sytuacja gdy dziecko utrzymuje się samo lub posiada majątek, który generuje dochody pozwalające mu na samodzielne utrzymywanie się. Takich sytuacji jednak nie jest zbyt wiele. Skoncentrujmy się zatem na tym czym jest obowiązek alimentacyjny. Przeanalizujmy na czym może polegać oraz od czego zależy wysokość alimentów na dziecko.
Spis treści
Na czym polegają świadczenia alimentacyjne
Nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, ale obowiązek alimentacyjny nie polega wyłącznie na płaceniu co miesiąc alimentów. Jest to tylko jeden ze sposobów, w który można spełniać swój obowiązek wobec dziecka.
Innym sposobem jest czynienie osobistych starań o utrzymanie lub wychowanie małoletniego. Dlatego też sądy w wyrokach wskazują z którym rodzicem dziecko ma zamieszkać. I przeważnie to ten rodzic w większym stopniu przyczynia się do wychowania dziecka. Zatem jego świadczenie alimentacyjne polegać będzie na wychowaniu dziecka. Natomiast drugiego z rodziców, z którym dziecko po rozwodzie nie zamieszkuje sądy zobowiązują do płacenia co miesiąc określonej kwoty pieniężnej.
Od czego zależy wysokość alimentów na dziecko
I właśnie to wysokość alimentów na dziecko jakie ma płacić jeden z rodziców najczęściej jest kwestią najbardziej sporną. Zacznijmy więc od odpowiedzi na pytanie od czego zależy wysokość alimentów na dziecko.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy wprost wskazuje, że zakres świadczeń zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego czyli dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego czyli rodzica.
Wynika z tego, że w każdej sytuacji sądy indywidualnie określają wysokość alimentów i nie ma tu jednej z góry określonej zasady i wysokości.
Usprawiedliwione potrzeby dziecka
Wysokość alimentów dla dziecka w wieku przedszkolnym będzie inna niż wysokość alimentów dla nastolatka uczącego się w liceum czy będącego na studiach. Wraz z wiekiem zmieniają się potrzeby dziecka, dlatego też jeżeli zasądzona kwota alimentów staje się niewystarczająca, wówczas można zwrócić się do sądu z pozwem o jej podwyższenie.
Sądy w trakcie postępowania pytają rodziców o potrzeby dziecka i na tej podstawie szacują wysokość alimentów. Dlatego rodzice powinni wskazać jaką kwotę przeznaczają miesięcznie na utrzymanie mieszkania, wyżywienie dziecka, zakup odzieży, obuwia czy kosmetyków. i artykułów higienicznych, np. pieluch. Jeżeli dziecko zażywa na stałe jakieś lekarstwa czy musi nosić okulary korekcyjne bądź potrzebne mu są na co dzień inne sprzęty, także uwzględnia się kwoty ich zakupu. Dodatkowo uwzględnia się także konieczne wiaty u różnego rodzaju specjalistów, na przykład koszty wizyt u okulisty, u rehabilitanta, na fizjoterapii.
W ramach potrzeb dziecka uwzględnia się również wszelkie zajęcia dodatkowe, na które dziecko chodzi. Zasadą jest czynienie starań by poziom życia dziecka nie zmienił się wskutek oddzielnego zamieszkiwania rodziców.
Warto zatem pamiętać, że usprawiedliwione potrzeby dziecka to potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy, odpowiedni do jego wieku i uzdolnień.
Nie ma jednak podstawy do uwzględniania w ramach tych potrzeb zbytków czy tzw. potrzeb luksusowych. Nie uwzględnia się przykładowo żądania pokrycia kosztów kilkumiesięcznej podróży bądź zamieszkania za granicą, uzasadnionej chęcią nauki języka obcego.
Możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica
Drugą granicą określającą wysokość alimentów na dziecko są możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do ich zapłaty. W postępowaniu sądowym padają pytania o wykształcenie, o aktualne miejsce pracy oraz wysokość otrzymywanego wynagrodzenia. Przy czym nie chodzi tylko o wynagrodzenie zasadnicze, ale również wszelkiego rodzaju premie i dodatki.
Istotne jest, z czego wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że sąd bada możliwości zarobkowe rodzica, a niekoniecznie poprzestaje na faktycznie uzyskiwanym zarobku. Sąd bierze pod uwagę wykształcenie danego rodzica, wiek i doświadczenie, sytuację na rynku pracy w danym regionie oraz określa wynagrodzenie jakie dany rodzic mógłby uzyskiwać z posiadanymi kwalifikacjami. Dlatego też podejmowanie prób zmiany miejsca pracy na gorzej płatne nie przyniosą żadnego efektu i nie będą miały wpływu na wysokość zasądzonego świadczenia.
Rodzic zobowiązany do płacenia alimentów powinien przedstawić także swoją aktualną sytuację materialną. Dodatkowo powinien wymieć koszty, które miesięcznie ponosi na zaspokojenie swoich codziennych potrzeb. Uwzględnia się zatem wszystkie ponoszone wydatki. Przykładowo: na mieszkanie, na samochód, na wyżywienie, na odzież i obuwie, na kosmetyki, na leczenie, etc. Istotne są również ewentualne koszty kredytu czy prowadzoną wobec rodzica egzekucję.
Sąd oceni te wszystkie okoliczności oraz ustali jaka kwota powinna być uiszczana co miesiąc na rzecz dziecka. Rolą sądów jest wypośrodkowanie potrzeb dzieci oraz możliwości rodziców, tak by obowiązek płacenia alimentów nie doprowadził rodzica do niedostatku.
500+ nie ma wpływu na wysokość alimentów
Warto też wspomnieć, że otrzymywanie pewnych świadczeń ze środków publicznych nie ma wpływu na ustalanie wysokości alimentów. Oznacza to, że alimenty należne są w określonej wysokości, niezależnie od tego czy na dane dziecko zostały przyznane świadczenia.
Do tych świadczeń zaliczamy:
- świadczenia z pomocy społecznej lub funduszu alimentacyjnego, podlegające zwrotowi przez zobowiązanego do alimentacji,
- świadczenia i wydatki związane z umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej,
- świadczenie wychowawcze (świadczenie z programu Rodzina 500 Plus)
- świadczenia rodzinne (zasiłek rodzinny, świadczenie opiekuńcze, itd.)
- rodzicielskie świadczenia uzupełniające.
Podwyższenie alimentów na dziecko – przesłanki i procedura
Podwyższenie alimentów na dziecko jest możliwe w sytuacji, gdy po wydaniu wcześniejszego orzeczenia lub zawarciu ugody doszło do istotnej i trwałej zmiany stosunków. Najczęściej dotyczy to wzrostu usprawiedliwionych potrzeb dziecka albo zmiany możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców. Sam upływ czasu nie jest wystarczający – konieczne jest wykazanie, że obecna sytuacja w sposób wyraźny odbiega od tej, która była podstawą poprzedniego rozstrzygnięcia.
Postępowanie w sprawie podwyższenia alimentów wszczyna się poprzez złożenie pozwu do sądu rejonowego – wydziału rodzinnego – właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Pozew powinien szczegółowo opisywać nowe okoliczności oraz zawierać dowody potwierdzające ich istnienie.
Podstawy prawne
Podstawą prawną żądania podwyższenia alimentów jest art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym w razie zmiany stosunków można domagać się zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
Sąd każdorazowo porównuje aktualną sytuację stron z tą, jaka istniała w chwili poprzedniego ustalenia alimentów. Analizie podlegają zarówno bieżące potrzeby dziecka, jak i aktualne możliwości zarobkowe oraz majątkowe rodzica zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych.
Przesłanki podwyższenia alimentów
W praktyce sądowej najczęściej wskazywanymi przesłankami są:
- zmiany realiów gospodarczych, takie jak inflacja i wzrost kosztów życia – choć nie stanowią samodzielnej przesłanki ustawowej, są uwzględniane przez sąd jako element wpływający na zwiększenie potrzeb dziecka.
- zwiększenie usprawiedliwionych kosztów utrzymania dziecka, wynikające m.in. z wieku dziecka (rozpoczęcie nauki w szkole, liceum), kosztów leczenia lub rehabilitacji, zajęć dodatkowych, dojazdów, zakupu sprzętu komputerowego czy edukacyjnego;
- zmiana sytuacji finansowej rodziców, w szczególności istotny wzrost dochodów rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów albo pogorszenie sytuacji ekonomicznej rodzica sprawującego bezpośrednią opiekę nad dzieckiem (np. choroba, utrata zatrudnienia, nowe obciążenia);
Co należy wykazać i udowodnić
Sąd bada, czy wskazywana zmiana:
- ma charakter istotny i trwały, a nie jedynie przejściowy (chwilowe obniżenie lub podwyższenie dochodów co do zasady nie jest wystarczające);
- dotyczy okoliczności relewantnych z punktu widzenia prawa alimentacyjnego, czyli usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego rodzica.
W praktyce dowodowej szczególne znaczenie mają przede wszystkim faktury imienne, rachunki, zaświadczenia ze szkoły lub przedszkola, dokumentacja medyczna oraz zestawienia miesięcznych kosztów utrzymania dziecka, przy czym zwykłe paragony – jako dowody mniej precyzyjne – są przez sąd co do zasady oceniane słabiej. Istotne są również dokumenty dotyczące dochodów i ogólnej sytuacji finansowej rodziców, w tym zaświadczenia o wysokości zarobków, zeznania podatkowe PIT, umowy o pracę lub umowy cywilnoprawne, informacje z ZUS i urzędu skarbowego, a także wszelkie dowody potwierdzające zwiększone potrzeby dziecka, takie jak opinie lekarzy czy innych specjalistów.
Procedura – krok po kroku
Pozew o podwyższenie alimentów składa się do sądu rejonowego – wydziału rodzinnego – właściwego według miejsca zamieszkania dziecka. Pismo musi spełniać ogólne wymogi formalne oraz zawierać:
- wskazanie dotychczasowej wysokości alimentów i orzeczenia lub ugody, na podstawie których zostały ustalone;
- precyzyjne określenie kwoty, o jaką alimenty mają zostać podwyższone;
- opis zmian, jakie nastąpiły od czasu poprzedniego rozstrzygnięcia;
- szczegółowe, najlepiej tabelaryczne, zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania dziecka.
Równocześnie z pozwem można złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia, czyli o tymczasowe podwyższenie alimentów na czas trwania postępowania. Wniosek ten rozpoznawany jest zazwyczaj na posiedzeniu niejawnym, a postanowienie w tym zakresie podlega natychmiastowej wykonalności.
Przebieg postępowania przed sądem
Po formalnej kontroli pozwu sąd doręcza go drugiej stronie, która może złożyć odpowiedź i przedstawić własne stanowisko oraz dowody, np. wskazujące na brak wzrostu możliwości zarobkowych lub istnienie innych obciążeń finansowych.
W toku rozprawy sąd przeprowadza postępowanie dowodowe, przesłuchuje strony i świadków, analizuje dokumenty, a w razie potrzeby zwraca się do instytucji takich jak ZUS, urząd skarbowy czy banki o dodatkowe informacje.
Wyrok może uwzględnić żądanie w całości, częściowo albo je oddalić. Sąd określa również moment, od którego obowiązuje nowa wysokość alimentów – co do zasady od uprawomocnienia się orzeczenia, chyba że w sentencji wskazano inną datę.
Jeżeli masz jakieś pytania związane z alimentami lub potrzebujesz pomocy przy napisaniu pozwu – skontaktuj się z nami. Na pewno pomożemy.
